Tìm hiểu những tiêu chuẩn về giày bảo hộ lao động

Trong nhiều ngành nghề, đặc biệt là xây dựng, cơ khí, khai thác và sản xuất công nghiệp, giày bảo hộ lao động là trang bị không thể thiếu để bảo vệ đôi chân khỏi các nguy cơ tại nơi làm việc. Tuy nhiên, không phải đôi giày nào gắn mác “bảo hộ” cũng đạt chuẩn an toàn. Việc hiểu rõ các tiêu chuẩn giày bảo hộ lao động mới nhất sẽ giúp doanh nghiệp và người lao động lựa chọn đúng sản phẩm, đảm bảo an toàn và tuân thủ pháp luật.

1. Các tiêu chuẩn giày bảo hộ lao động mới nhất

Hiện nay, giày bảo hộ có thể được chứng nhận theo TCVN (Việt Nam), EN ISO 20345 (Châu Âu) hoặc ASTM F2413 (Mỹ). Mỗi hệ tiêu chuẩn quy định cách thử nghiệm, ghi nhãn và phạm vi bảo vệ khác nhau. Dưới đây là phần giải thích chi tiết từng tiêu chuẩn, các mã ký hiệu thường gặp và điểm cập nhật đáng chú ý.

1.1. Giày bảo hộ lao động tiêu chuẩn Việt Nam (TCVN)

TCVN 7652:2007: Đây là tiêu chuẩn quốc gia tương đương ISO 20345:2004, quy định yêu cầu cơ bản (mũi chịu va đập 200 J) và yêu cầu bổ sung (chống trượt, chống dầu, hấp thụ năng lượng gót, tính dẫn điện…) cho giày/ủng an toàn. Khi doanh nghiệp tra mã theo TCVN 7652:2007, có thể đối chiếu trực tiếp với hệ mã của ISO 20345 (SB, S1, S2, S3…).

Lưu ý những tiêu chuẩn TCVN liên quan nhưng không phải cho giày

TCVN 6407:1998 áp dụng mũ an toàn công nghiệp, không phải giày; bạn chỉ dùng khi xây dựng bộ PPE tổng thể.

TCVN 2290:1978 là yêu cầu an toàn chung đối với thiết bị sản xuất, không phải tiêu chuẩn sản phẩm “chống tĩnh điện” cho giày. Nếu bạn cần kiểm soát ESD (Electrostatic Discharge) trong phòng sạch, nên tham chiếu IEC/EN 61340-5-1 (chương trình kiểm soát ESD) và ngưỡng điện trở của giày ESD (thường 0,1–100 MΩ).

ESD vs. Antistatic trong bối cảnh TCVN/ISO: “Antistatic (A)” trong EN ISO 20345 thường là 0,1–1.000 MΩ (giảm tích điện cơ bản). Còn ESD theo IEC/EN 61340 thường 0,1–100 MΩ và được gắn biểu tượng ESD riêng (không nằm trong nhãn của ISO 20345). Điều này quan trọng khi bạn làm điện tử/bán dẫn: hãy yêu cầu ESD thay vì chỉ “antistatic”.

1.2. Giày bảo hộ lao động đạt tiêu chuẩn Châu Âu – EN ISO 20345 (bản cập nhật 2021/2022)

EN ISO 20345 là tiêu chuẩn giày bảo hộ lao động an toàn phổ biến nhất toàn cầu: mũi giày chịu va đập 200 J là yêu cầu nền tảng. Hệ phân hạng truyền thống: SB, S1, S1P, S2, S3, S4, S5 (S4–S5 thường là ủng polymer). Điểm đáng chú ý là bản 2021/2022 đã cập nhật sâu về chống trượt, chống đâm xuyên và một số yêu cầu bổ sung:

(a) Chống trượt: thay đổi lớn về ký hiệu và cách thử

• Bộ ký hiệu SRA/SRB/SRC cũ được thay thế; SR trở thành yêu cầu bổ sung, còn phần chống trượt nền tảng được tích hợp vào yêu cầu cơ bản.

• Bề mặt thử đổi sang gạch ceramic + glycerine, quy trình đo chuyển sang gót → mũi và mũi → gót để mô phỏng bước đi thực. Đây là thay đổi quan trọng khi bạn so sánh catalogue cũ–mới.

(b) Chống đâm xuyên: tách rõ vật liệu kim loại và phi kim

• Trước đây cùng ký hiệu P. Bản mới bổ sung PL (miếng lót phi kim thử với đinh 4,5 mm) và PS (phi kim thử với đinh 3,0 mm, lực lớn hơn).

• Vì vậy bạn sẽ thấy các mã mới S1PL/S1PS, S3L/S3S bên cạnh S1P/S3 (kim loại). Điều này giúp chọn đúng loại midsole theo rủi ro đâm xuyên thực tế.

(c) Chống nước & phân hạng S6/S7

• Ký hiệu WRU (thân giày kháng thấm) chuyển thành WPA; còn WR là chống nước toàn giày (màng/seam sealing).

• Xuất hiện S6 = S2 + WR và S7 = S3 + WR để nhận diện rõ giày “waterproof” toàn phần.

(d) Yêu cầu bổ sung mới: “LG” & “SC”

• LG (Ladder Grip): cấu hình đế (vùng hõm giữa gót–mũi) phải đạt yêu cầu bám bậc thang (trước đây vốn dùng cho lính cứu hỏa).

• SC (Scuff Cap): phân biệt toecap bọc tăng chống mài mòn phục vụ công việc ma sát cao.

(e) Antistatic & ESD trong EN ISO 20345

• “A” = antistatic (thường 0,1–1.000 MΩ).

• ESD là chứng nhận sản phẩm theo EN/IEC 61340 (thường 0,1–100 MΩ), không phải một “cấp S” trong 20345 và có biểu tượng ESD riêng. Khi làm điện tử, hãy kiểm tra cả S‑class lẫn ESD.

Tóm tắt: Khi đọc nhãn Châu Âu, ngoài S1–S7, hãy để ý mã SR, LG, SC, PL/PS, WR/WPA để hiểu đúng năng lực chống trượt, bám thang, mài mòn mũi, loại midsole chống đinh và mức chịu nước theo bản 2021/2022.

1.3. Giày bảo hộ lao động tiêu chuẩn Mỹ – ASTM F2413

ASTM F2413 quy định yêu cầu tối thiểu về thiết kế, hiệu năng, thử nghiệm, ghi nhãn và phân loại cho giày an toàn. Cách đọc nhãn ASTM cực kỳ “thực dụng”:

• Dòng tiêu chuẩn: ASTM F2413–YY (năm phiên bản, ví dụ –24, –18).

• Dòng giới tính & bảo vệ bắt buộc: M/F (size nam/nữ) + I/75 (va đập) + C/75 (nén) – đây là yêu cầu bắt buộc với mọi giày theo ASTM.

• Dòng tính năng bổ sung (nếu có):
  Mt (bảo vệ mu bàn chân), Cd (conductive), EH (điện kháng – điện áp hở), SD (static dissipative), PR (chống đâm xuyên). Ví dụ:
  ASTM F2413-24 M I/75 C/75 EH PR = giày nam, đạt va đập/nén cao nhất, có EH & PR.

Điểm dễ nhầm:

• Chống trượt không nằm trong F2413. Ở Mỹ, chống trượt thường được thử theo ASTM F2913 (đo hệ số ma sát động – COF bằng “whole shoe test”). Từ 2021, có thêm ASTM F3445 (đặt ngưỡng COF tối thiểu để dán nhãn “SR” slip‑resistant). Khi mua hàng tại thị trường Mỹ, hãy yêu cầu F2413 (bảo hộ) và F2913/F3445 (chống trượt), nếu công việc có rủi ro trượt ngã.

Một số lưu ý thực thi:

• Phiên bản mới hơn có thể ghi F2413‑24 thay vì ‑18; logic ghi nhãn và nhóm mã I/C, Mt, Cd, EH, SD, PR giữ nguyên.

2. Khi nào nên chọn tiêu chuẩn nào?

• Sản xuất tại VN, bán nội địa: chọn giày bảo hộ lao động dùng TCVN 7652:2007 (tương đương ISO 20345) để đảm bảo phù hợp pháp lý; nếu là phòng sạch/điện tử, bổ sung ESD theo IEC/EN 61340‑5‑1.

• Xuất khẩu sang EU: ưu tiên giày bảo hộ lao động đạt EN ISO 20345:2021/2022 (lưu ý các thay đổi SR, PL/PS, LG, SC, S6/S7).

• Thị trường Bắc Mỹ: yêu cầu ASTM F2413 + chứng cứ F2913/F3445 cho giày bảo hộ chống trượt nếu công việc cần.

3. Checklist lựa chọn giày bảo hộ lao động đạt chuẩn